Хәлил Ишбирҙин яңы спектакль әҙерләй

Сюжет боронғо замандарҙан беҙҙең көндәргә килеп еткән һәм легендаға әйләнгән ысын тарих булып тора. Ярлының ҡыҙы, һылыу Инсебикәне, уның теләгенә ҡаршы, дүртенсе ҡатыны итеп байға бирергә теләйҙәр. Һөйгән егете булған ҡыҙ өйҙән ҡаса. Уны ҡыуып еткәс, һылыуҡай ҙур ҡалҡыулыҡтан йылғаға ташлана. Был тарих тураһында иҫтәлекте Ағиҙел буйындағы бейек ҡая һаҡлай, уны кешеләр «Инсебикә ташы» тип атай. Бөгөн Бөрйән районындағы был ҡая туристарҙы йәлеп итеүсе иҫтәлекле урынға әйләнде.

Спектаклдә тамашасылар боронғо легендалар һәм риүәйәттәрҙең серле донъяһына сумасаҡ. Программала сағыу костюмдар, сәхнә биҙәлеше, ҡуйыусы хореограф, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Хәлил Ишбирҙиндың үҙенсәлекле режиссерлыҡ эше ҡаралған. Шуныһы ҡыҙыҡ, билдәле хореограф был тарихҡа постановка яһаған һәм йылдар үткәс яратҡан сюжетына кире ҡайтырға ҡарар иткән.

- Хәҙер беҙ «Инсебикә» спектакленең киңәйтелгән, глобаль, тәрәнәйтелгән формала яңы интерпретацияһы өҫтөндә эшләйбеҙ, - тип һөйләй Хәлил Ишбирҙин. Беренсе постановканан һуң 10-15 йыл үтә. Шул ваҡыттан коллектив составы үҙгәрә һәм үҫә, йәштәр килә. Техник саралар киңәйә - яҡтылыҡ биҙәлеше лә, сәхнә биҙәлеше лә, мөмкинлектәр ҙә күберәк. Бөтә техник яңылыҡтарҙы постановкаға индерергә теләйем. "Инсебикә" - ул беҙҙең легендаларыбыҙ (берәү генә түгел). Беҙ риүәйәттәребеҙҙең, легендаларыбыҙҙың, ҡобайырҙарыбыҙҙың тулы букетын ҡулланабыҙ. Сәхнәлә хикәйә ижад иткәндә, беҙ уны шиғрилаштырабыҙ. Спектакль фажиғәле тамамланһа ла, ул сағыу.

Ҡуйыусы Бейеү театрының бөтә коллективы мәшғүл булған эштең төп ҡатмарлыҡтары хаҡында һөйләне.

- Беҙҙең алда ҡатмарлы бурыстар тора. Мин беренсе интерпретация яһағанда уның өҫтөндә минең беренсе плеядам, Бейеү театры барлыҡҡа килтереүселәр эшләй ине. Уларға быларҙың барыһын да күреү, үҙҙәре аша үткәреү һәм күрһәтеү еңелерәк була. Ә хәҙер коллективҡа йәш талантлы егеттәр һәм ҡыҙҙар килде - уларға барыһын да аңдарына һеңдерергә кәрәк, шул саҡта улар тамашасыға дөрөҫөн әйтә һәм күрһәтә ала. Программала бөтә состав һәм бөтә геройҙар ҡатнаша. Һәм спектакль дауамында һәр кемдең характеры үҫешә: кемдер һына, кемдер нығына. Һәр герой үҙ тормошо һәм ансамбле менән йәшәй. Шундай ойошҡан хаос, унан спектакль яһарға кәрәк. Бына шунда инде төп ауырлыҡ - шуның өҫтөндә эшләйбеҙ.

Хәлил Ишбирҙин - ул башҡорт бейеүе легендаһы Рәшиҙә Туйсинаның улы. ГИТИС-ты тамамлай, Ф.Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе һәм уның художество етәксеһе була. Талантлы балетмейстер Стәрлетамаҡ филармонияһының Бейеү театрын ойоштороусыларҙың береһе һәм инициаторы булып тора, 2001-2007 йылдарҙа коллективтың балетмейстеры булып эшләй. Билдәле «Бөрйән егеттәре», «Порт Артур», «Егеттәр», «Дала сыңы», «Ҡаҙаҡтар», «Ҡара тауыҡ», «Күбәләк» һәм башҡа бейеүҙәр авторы һәм ҡуйыусыһы. Хәлил Әнүәр улы ҡуйған бөтә бейеүҙәр башҡорт халҡының тарихи ваҡиғаларын һәм легендаларын, милли характерҙағы тәрәнлекте аса. Ул шулай уҡ бер актлы «Ҡыҙ урлау», «Инсебикә», «Арҡайым» хореографик спектаклдәрен ижад итә. Бөтә Союз эстрада бейеүҙәре фестивале (Кишинев, 1989), Бөтә Рәсәй яңғыҙ халыҡ бейеүҙәрен башҡарыусылар һәм балетмейстер-ҡуйыусылар конкурсы (Һамар, 1993) лауреаты.

https://www.bashinform.ru/news/culture/2023-10-25/legendarnyy-sozdatel-teatra-tantsa-rabotaet-nad-spektaklem-po-bashkirskim-legendam-i-predaniyam-3492395