+20 °С
Дождь
Новости
7 Августа 2023, 10:59
"Донбасс-Рәсәй" күргәҙмәһендә - баҡыр ҡурай
Ошо көндәрҙә Башҡортостандың Милли музейында эшләгән «Донбасс - Рәсәй: тарих һәм хәҙерге заман» экспозицияһында башҡорт яугирҙары Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Донбасты нацистарҙан азат иткән осор менән тап килгән экспонат бар – был ҙур калибрлы пулемет гильзаларынан Миңлеғәле Шайморатов исемендәге батальон яугирҙары эшләгән ҡурай.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы сафында күптәр бындай ҡоралдарҙы бәреп төшөрөлгән нацист самолеттарының баҡыр һәм баҡыр торбаларынан эшләй.
- Һәр ҡурайҙың үҙ яҙмышы һәм тарихы бар, - ти Рәсәй һәм Башҡортостан яҙыусылар союзы ағзаһы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма Комитеты ағзаһы, отставкалағы подполковник, хәрби хәрәкәттәр ветераны Мәхмүт Сәлимов. - Мәҫәлән, 2020 йылда «Самбек бейеклектәре» музей комплексына тапшырған баҡыр ҡурайҙың үҙ тарихы бар. Был ҡурай Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында немец «мессершмиты»н бәреп төшөргән торбанан эшләнгән.
Дондағы Деев утары янында Башҡорт кавдивизияһы 1942 йылдың 31 декабренә ҡаршы төндә дошман оборонаһын бәреп сыға һәм тиҙҙән аэродромды баҫып ала. Ул ваҡытта унда 34 дошман самолеты була. Уларҙың 10-һын кавалеристар юҡ итә. 1942 йылдың 1 октябренән 31 декабенә тиклем был дивизия 6600-ҙән ашыу дошман һалдатын, 120 оберофицерҙы, 296 офицерҙы юҡ итә, 490-ын әсирлеккә ала. Ә ҡырҡ өсөнсө йылдың 1 ғинуарында Яңы йылды ҡаршылау өсөн Ҡыҙыл Яр утары мәктәбенә йыйылған 200 фашист осоусыһы ҡулға алына.
Волгоград өлкәһенең Чернышковский ҡасабаһы янындағы аэродромда, мессершмиттың баҡыр торбаларынан башҡорт һыбайлылары тарафынан бер нисә ҡурай яһалған. Улар бөтә һуғышты үткән. Әгәр ҡурайсы һәләк булһа, ҡурай башҡа башҡорт кавалерисына тапшырыла. Һуғыштан һуң фронтовик-ҡурайҙар ветерандарҙың ғаиләләрендә һаҡлана.
2020 йылда самбек музейына тапшырылған ҡурай һуғыш ветераны Тимерғәли Яхин ғаиләһендә һаҡлана. Ростов өлкәһендә кавалерист ағаһы Хәләф һәләк булғандан һуң уға эләгә. Ә уға ҡурай Обливская станицаһынан алыҫ түгел ерҙә һәләк булған Ишбулат Тавлияровтан һуң эләгә. Ул үҙенең Һуңғы һыйыныу урынын дондың Алексеевский утарында таба. Хәләф Яхиндың вариҫтары ҡурайҙы дон музейына тапшырыу өсөн Сәлимовҡа бирә.
Тағы Бер "Баҡыр ҡурай" Сибай тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында һаҡлана. Был музыка ҡоралы һуғыш йылдарында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы разведчиктары командиры Баҡый Вәлиевҡа хеҙмәт итә. Бер алышта ул өйҙән алған ҡурай һынған. Шул саҡта Вәлиевтың иптәштәре төндә бәреп төшөрөлгән фашист самолетына һөжүм итә һәм двигателдән баҡыр бензо-торбаларын сығара. Уларҙан командир яңы инструмент эшләй, ул уның менән Берлинға тиклем барып етә, ә Еңеүҙән һуң Баҡый Вәлиев баҡыр ҡурайҙы таяҡ итеп яраҡлаштыра.
Хәҙерге экспонат - махсус хәрби операция зонаһындағы замандашыбыҙ. Уны Миңлеғәле Шайморатов исемендәге батальон яугирҙарының береһе әҙерләгән һәм Республика хәрби дан музейына бүләк иткән.
ФОТОЛА махсус хәрби операция зонаһынан пулемет гильзаларынан ҡурай һәм уның иптәштәре Бөйөк Ватан һуғышы осоронан алып бер яугирҙан икенсеһенә бөтә һуғыш дауамында күскән баҡыр ҡурай.
"Донбасс-Рәсәй" күргәҙмәһендә - баҡыр ҡурай
