Күбәләк ғүмере

Күргәҙмәнең дә күргәҙмәһе икән бында! Ҙур яҡты бүлмәләрҙә урынлашҡан баҡсаларҙа күбәләктәрҙең әҙәм белгән һәм белмәгәндәре тулышып осоп йөрөй. Йөҙ төрлө сәскәләр ни ғиллә менәндер ерҙән айырылған да күккә күтәрелгән кеүек. Ул хуш еҫле гөлдәргә ҡуналар, ул залдарҙа иҫтәре китеп йөрөгәндәрҙең яурындарына, баштарына ултыралар. Хайран инде.
Үтә ят, үтә көйәҙ күбәләктәрҙе айырым ҙур булмаған быяла бүлмәләрҙә тоталар икән. Тик улары янына инеп булмай, шул үтә күренмәле стеналар аша ғына күҙәтәһең. Егет менән ҡыҙ, быялаға танауҙарын йәлпәштергәнсе терәлеп, тын да алмайса, ҡанаттары үтә күренмәле төҫлө ебәк ептәрҙән туҡылғандай, елпегән ыңғайы шәм уттары аҫтында әллә нисә төҫтәрҙә нурланған, кәүҙәләре нәҙекәй генә билле, йоморо ғына кескәй баштарындағы «антенналары» ҡыҙҙар прическаһындай булып төрөлә биреп торған ғәжәйеп йән эйәләренә мөғжизә ҡылып торҙо. Шул ваҡыт яндарына күргәҙмә хеҙмәткәре килде:
— Һаумыһығыҙ. Оҡшаймы? Былар Гавай утрауынан алып киленгән бик һирәк осрай торған төр. «Ожмах фәрештәләре» тип атала. Ҡырҙан ҡарағанда ысынлап та осоп йөрөгән ваҡ ҡына хур ҡыҙҙарына оҡшағандар, шулай бит.
Арина шатлығынан хатта ҡысҡырып ебәрҙе:
— Ҡарале, ысынлап та! Мин былар нимәгә оҡшаған икән тип уйлап ҡына тора инем. Ҡара, Сәит, хас ҡанатлы ҡыҙҙар бит!
Теге ҡатын тамашасыларының ҡыҙыҡһыныуына ҡыуанып, хәбәрен дауам итте:
— Һеҙ бәхетлеһегеҙ, уникаль күренешкә тап булдығыҙ. Күбәләктәр бөгөн генә «ҡурсаҡтан» сыға башланылар, ана, ҡарағыҙ әле, ана-ау гөлдөң япраҡ аҫтын. Күрәһегеҙме, ҡурсаҡтан күбәләк сығып килә, ана-ана, во-от, сыҡты ла... Ана шулай күбәләк ярала!
Егет менән ҡыҙ, ус эсендә сиратып әүәләп эленгән төйөрөм генә оҙонса йөн ише нәмәнән бөтә кәүҙәһе менән тулай-тыпырсына сығып, дөрөҫөрәге ергә ҡолап төшөп, унан тәненә тиреһеләй булып һылашып йәбешкән үтә күренмәле ҡанаттарын саҡ-саҡ яҙып алып, ҡыйыуһыҙ ғына елпеп ҡарап һәм унан ҡапыл ғына аңлайышһыҙ көс менән ҡалҡынып осоп киткән «ожмах фәрештәһе»н таң ҡалып ҡарап ҡалды.
Оҙаҡламай яйлап баҡсаның һәр мөйөшөнән ҡалҡынып күтәрелгән күбәләктәрҙән быяла бүлмә эсе әкиәти күренешкә әүерелде. Яңы ғына осоу һәләтенә эйә булған күбәләктәр елпенеп, ә тамашасы уларҙы күҙәтеп туйманы.
Күбәләктәр донъяһынан саҡ алып сыҡты Сәит Аринаны. Тәҫирләнеүенән бит остары алһыу алма булып янған ҡыҙ, кино залына инеп урынлашҡас та, егеттең ҡолағына бәләкәй бала шикелле:
— Тағы барырбыҙ, йәме, Сәит, тағы барырбыҙ, - тип ҡат-ҡат шыбырланы.
Кинонан һуң егет менән ҡыҙ бер аҙға төнгө клубҡа инеп ултырҙы, ундағы тауыш ялҡытҡас, сығып ете ят урамдарҙы ҡыҙырҙылар, мөһабәт күпер өҫтөндә тын ғына тороп йылға ағышын күҙәттеләр, унан тағы урамдар, парктар, скверҙарҙың иңен-буйын үлсәнеләр. Әле һыйынышып ҡына барҙылар, әле юҡ-барҙан ҡыҙыҡ табып бөгөлә-һығыла шарҡылдап көлөштөләр, әле шуҡ балалар ише бер-береһен ҡыуып йүгерҙеләр. Һөйләшеп һүҙҙәре, серләшеп серҙәре бөтмәне. Аралашҡан, бер-береһенә йөрәктәрен аса барған һайын, йән ҡәрҙәшлеген, бербөтөнлөгөн нығыраҡ тойҙолар.
Сәит ҡыҙҙы йәшәгән еренә оҙатып килгәндә, төнгө клубтарҙың, күңел асыу урындарының мең төҫлө уттары һүнеп, унда-бында фатир күҙҙәре асыла башлағайны инде. Арина бер өй мөйөшөнә ышыҡланып, ашыҡ-бошоҡ джинсыһы менән курткаһын сисеп, үҙенең ялтыр-йолтор септәләренә төрөнгәс, өшөүҙән ҡалтыранып, шулай уҡ дерелдәп торған нәфис бармаҡтарын үбеп егеттең ирендәренә күсерҙе лә, осло үксәләрендә ҡаймығып китмәҫкә тырышып, юл аша йүгерҙе. Унан мәмерйә ауыҙылай өңөрәйеп торған подъезд ишегенә инеп тә юғалды. Егет һау бләгендә ятҡан кейемдәрҙе танауына килтерҙе, уларға шундай татлы, шундай танһыҡ булып ҡыҙҙың тән, хушбый еҫтәре һеңеп өлгөргәйне.


Икенсе көндө лә теге һыңар күҙле әҙәмдең килеп Гюльчатайҙы һорауына әллә ни сәйерһенмәһә лә, иң ҡиммәтлеләр рәтендә йөрөгән «тауар»ының күҙ алмаларынан һарҡып сығып, эргә-тирәне ялмап барғандай наҙҙы, йылылыҡты тоймай ҡалманы Олег. Һәр ваҡыт тыныс, һалҡын, хатта бер аҙ тәкәбберерәк тә булған был ҡараҡай, ғәҙәти булмағанса теремекләнгән, ташҡурсаҡ ише һылыу йөҙөнә нур ҡунған ине. Әммә ул Гюльчатайын бөгөн ситкә ебәрә алмай. Сөнки кисә теге бүкән башлы «чиновник» килеп эҙләп йөрөнө. Ул, ғәҙәттә, аҡсаһын һынап тормай, мул ғына йомдора ла китә торған. Был инде Олегка бик ҡулай. Шуға бөгөн ҡыҙҙы иртә ебәрмәй тота бирергә булды, моғайын, теге тағы ла килер, һис юғы машина булһа ла ебәрер.
Һыңар күҙен ҡара япма ҡаплағанғамы әллә битендәге яра йөйҙәренәнме, дөйөм ҡиәфәтенән ниндәйҙер ҡурҡыныс янағандай булған егеткә күрәләтә битарафлыҡ та күрһәтә алманы Олег. Янына килеп өҫтөнә тау шикелле булып эйелә биреп торған әзмәүерҙәй кәүҙәнән, суҡмар ише ҙур ҡулдарҙан, бүрәнәләй йыуан елкә, баҙыҡ яурындарҙан бөркөлгән көс-ҡөҙрәт тә үҙенекен итте шикелле. Шуға ла ғәйепле төҫ менән бик кеселекле ҡыланып, торба итеп төрөп һуҙылған аҡсаларҙы кире этте:
— Тауар занят.
Тегеһенең ҡаштары өҫкә һикерҙе:
— Нисек занят?
— Бына шулай – занят.
— Ә өҫтәгәндә? Күпме? – теш араһынан ҡыҫылып сыҡҡан был һүҙҙәрҙән ҡурҡыуҙан «ерән»дең арҡа буйы зымбырлап китте.
— Аңлағыҙ… эш аҡсала түгел…
— Күпме?! – клиент кеҫәһенән тағы бер йомарлам аҡса сығарып Олегтың усына тыҡты. Сутенер икеләнде, алан-йолан ҡаранды ла, артыҡ тулҡынланыуҙан тартыша башлаған нәҙек ирендәрен тағы ла киңерәк йырған булды:
— Ғәфү итегеҙ… минән генә торған эш түгел. Башҡа теләһә ҡайһыһын һайлап алығыҙ, еләк кеүеген биреп ебәрәм…
«Пират» (Олег был клиентҡа эсенән шундай ҡушамат биреп өлгөрҙө) бер аҙ ғына икеләнеп торғандай итте лә, түш кеҫәһенә иҫән ҡулын тығып ебәреп, эстән кескәй бәрхәт ҡумта килтереп сығарҙы. Баш бармаҡ менән генә сиртеп асылған ҡумта эсендә киске уттар яҡтыһында балҡып нурланып аҡһыл-күкһел ҡашлы йөҙөк ята ине. Бер күҙ һирпеүҙә үк балдаҡтың затлылығын самалаған сутенер, тамағына тығылған төйөрҙө ауырлыҡ менән йотоп ебәреп, ҡомһоҙлоҡ менән ҡурҡыу айҡашҡан йүгерек ҡарашын егеткә күтәрҙе. Был ҡараштан клиенттың нәфрәтләнеп ҡатҡан йөҙөндә мыҫҡыллы йылмайыу сағылды. Олег ниҙер уйлап йәки хәл итеп өлгөргәнсе, ул арала «пират» теге ҡумтаны усын шаҡарып астырып тигәндәй тотторҙо ла, эре-эре аҙымдар менән ҡыҙҙар янына атланы.
Клиентынан алда таксиға инеп сумған ҡыҙға машина тәҙрәһе аша тишә тексәйеп, мәғәнәле генә итеп бармаҡ янауҙан башҡа сара ҡалманы Олегка. Аңғартты, һағайтты, «һин минең күҙ аҫтында» тигәнде хәтерләтте, йәнәһе. Арина ҡарашын ситкә күсерҙе.
Тәүге боролошто үткәс тә егеттең ҡосағына һырынды ҡыҙ:
— Һағындым…
Шунда, таксила уҡ кисәге кейемдәрен кейеп, һөртөнөп-таҙарынып алғас, Арина ҡабаттан кисәге үҫмер ҡыҙ төҫөнә ҡайтты һәм балаларса иркәләнеп үҙ талаптарын ҡуя ла башланы:
— Иң тәүҙә кисәге күбәләктәрҙе ҡарап сығайыҡ та…
— Аквапаркка барайыҡ.
— Аквапаркка? Аквапаркка! У-рра! – ҡыҙ ултырған урынынан егеттең муйынына аҫылынды.
Күргәҙмәлә тағы ла йөҙ төрлө күбәләктәрҙе күҙәтә-күҙәтә кисәге «Ожмах фәрештәләре» торған быяла баҡсаға килеп еттеләр һәм … алдарында асылған күренештән шаҡ ҡаттылар. Кисә генә ысынлап ожмах ише булған баҡсала ҡайҙа ҡарама күбәләктәр һибелешеп ята. Ҡайһылары тырпырашып, ҡанаттарын дерелдәтеп йән бирә алмай аҙаплана.
— А-ай! Нимә булған бында?! – Арина улай-былай ҡаранып күҙҙәре менән кисәге ҡатынды эҙләне, — Кем аңлатыр икән, күбәләктәр нишләп үлгән?!
Ҡатын урынына лупалы күҙлектәрен төҙәтә-төҙәтә йәш кенә бер егет йүгереп килде:
— Нимә менән ярҙам итә алам?
— Нишләп? Үлгәндәр… - тетрәнеүҙән һүҙҙәрен дауам итә алмай быяла эсенә ҡулы менән генә иҙәне ҡыҙ.
— Ә-ә, былармы? Былар – шулай, үлә, - «ботаник»тың әллә ни иҫе китмәй ине, күрәһең.
— Нисек үлә, улар бит кисә генә ҡурсаҡтан сыҡҡайнылар. Шундай матурҙар ине…
— Нишләйһең, был төр күбәләктәренең ғүмере шулай ҡыҫҡа. Улар бары бер тәүлек кенә йәшәй.
— Бер тәүлек өсөн шулай яралмайҙарҙыр инде…
— Яралалар, тимәк. Тәбиғәттә шундай мөғжизә лә бар. Был күбәләктәр әллә күпме ваҡыт буйына ҡаршылауыҡ булып, унан ҡурсаҡ эсендә ҡармалып йәшәй-йәшәй ҙә, һеҙ кисә күргән камиллыҡҡа әүерелгәс, бер тәүлеккә генә ҡояшты, зәңгәр күкте күрергә, һауа менән һуларға һәм, әлбиттә, һеҙҙең менән беҙҙе һоҡландырырға тип, донъяға сыға. Үкенесле, әлбиттә…
Аринаның башҡа залдарҙы ҡарағыһы килмәне. Күптән түгел генә иҫтәрен китәреп баҡса иңләп осҡан, әле иһә таш иҙәндә тырпырашып ятҡан күбәләктәргә оҙаҡ ҡарап тороуҙан күҙ ҡараштары ғына түгел, күңелендә былҡып тоҡанған ут та йәлпелдәп һүнгәндәй булды, кәйефе төштө. Ҡулы менән Сәиттең усын эҙләп тапты:
— Әйҙә сығайыҡ.
— Әйҙә һуң.
Урамға сыҡҡас егет янында бөршәйеп ҡалған ҡыҙҙы ҡосағына алды:
— Йә, күбәләк үлгән тип илайһыңмы инде?
— Ауыртты микән уларға …үлгәндә?
Егет тә уйсанланды:
— Әллә инде… Үләм икән тигәндә ауыртыуҙы тоймайһың ул.
Аквапарк ҡайғыһы китте. Күңел асырҙай, шаярырҙай, уйнарҙай түгел ине ҡыҙҙың хәле. Эйелгән башын егеттең күкрәгенә терәне:
— Әйҙә бер ҡайҙа ла бармайыҡ.
— Төндө әрәм итәйекме ни? Һуңғы төн тигәндәй… мин иртәгә ҡайтырға сығам.
Арина аҡрын ғына башын өҫкә күтәрҙе:
— Һиңә барайыҡ, берәүҙе лә күргем килмәй.
…Был төндө Арина тәүге тапҡыр ир-егет янына фәхишә булып түгел, ә һөйгән, һөйөлгән ҡатын-ҡыҙ булып барҙы. Тәүге тапҡыр төндөң оҙонораҡ булыуын, уларға бүленгән ваҡыттың яйыраҡ ағыуын теләне. Тәүге тапҡыр үҙен көслө зат алдында тәжрибәһеҙ, оялсан, баҙнатһыҙ итеп тойҙо. Тәүге тапҡыр онотолдо, ирене, башын юғалтты… Үҙ-үҙен белгәндән тәүге тапҡыр тиңһеҙ, аңһыҙ, тыйып тотҡоһоҙ, аҡылһыҙ рәүештә бәхетле ине ул…
* * *
Улдарының ҡаты яраланып госпиталдә ятҡан айҙарын ҡылыс битендә йөрөгәндәй булып үткәргән ата-әсәһе, Сәиттең ҡайтып төшөүенә сикһеҙ шатланып, әжер итеп әйткән ҡуйҙы салып ебәрҙеләр. Өй тултырып туған-тумаса, күрше-тирә саҡырылды, тулы ҡунаҡ, байрам яһалды.
Сәиттең тыуған йортонда күптән бындай мәжлестәрҙә булғаны юҡ. Һуңғы тапҡыр бынан алты йыл элек, кәләшен күрһәтергә алып ҡайтҡанда йыйғайнылар туғандарҙы. Ул ваҡыттарҙа көс-ғәйрәтен ҡайҙа ҡуйырға белмәй йөрөгән типһә тимер өҙөрҙәй һау-сәләмәт йәш офицер, ҡурсаҡтай кәләшенең сибәрлегенә маһайып, түр башында ҡояштай балҡып китеп ултырғайны. Әле иһә йөҙөндәге, тәнендәге зәғифлеккә йәлләп тә, асырғанып та, бала-сағаларҙың хатта ҡурҡып та ҡарағанын күрмәҫтәй булып башын да күтәрә алмай. Үс иткәндәй, тос әйтә булып тороп баҫҡан һәр береһе лә һүҙҙе: «Иң мөһиме үҙең һау»ҙан башлай бит әле.
… Янып торған ҡараҡай татар ҡыҙы Земфира менән үҙе уҡыған ҡалала танышҡайны Сәит. Хәрби училище янында ғына урынлашҡан медицина училищеһы ҡыҙҙары яңы ир ҡорона ингән егет-еләндең күҙ осонда ғына булды. Һәр шәмбе дөйөм уйындар, бейеүҙәр үткәрелә ине. Бына шунда осратты ла ла инде Сәит үткер холоҡло, осоп-төшөп торған һылыуҡай менән. Иптәше Марат: «Ул ҡараҡай ҡыҙҙарҙы ауылда ла табаһың инде ул, зәңгәр күҙле, етен башлыһынан һайла», - тип аҡыл өйрәтһә лә, күңеле ошо бер туҡтауһыҙ тәтелдәп, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә йөрәген һәм аңын ялмап алыу һәләтенә эйә булған нәҙекәйгә ятты.
Уҡыуҙарын тамамлағас, Сәиттең ауылына барып күренеп килделәр ҙә, етәкләшеп хәрби ҡаласыҡҡа эшкә юлландылар. Әммә яңы урында Земфира күреп өйрәнгән һары моронло ҡупшы йәш офицерҙар ғына түгел, ә мыҡты майорҙар, етди капитандар, дәрәжәле генералдар ҙа етәрлек булып сыҡты һәм айыҡ аҡыллы ҡыҙ, саңлы хеҙмәт юлына өр-яңы кирза итектәре менән тәүге аҙымдарын ғына яһап тороусы офицер менән яҙмышын бәйләп, ҙур яңылышлыҡ яһауын аңлап алды. Аңланы ла, төҙәтергә лә ашыҡты. Егетенең полигондан ҡайтып күренә алмай ятыуынан файҙаланып, ҡатыны ташлап киткәндән аңҡы-тиңке килеп йөрөгән бер капитанды эләктереп тә алды. Унан, был хаҡта инде хәбәрҙар булған Сәиткә: «Ғәфү ит. Һәр кем матур тормош өсөн үҙенсә көрәшә. Һин бик яҡшы кешеһең, онота ла алмам инде, әммә ҡасан күтәрелереңде көтөп ярты ғүмеремде ятаҡ бүлмәләрендә үткәрергә теләмәйем», - тигән ҡыҫҡа ғына хат киҫәге ҡалдырып, капитанға күсеп тә сыға. Хурлығын, ғәрлеген ҡайһылай итеп баҫырға белмәй өҙгөләнгән офицер, үҙҙәрен, ул йылдарҙа утлы табала ҡурылған Чечен республикаһына ебәреү бойороғон яҡты донъянан ҡайҙалыр олағыу, юғалыу, ҡотолоу юлы итеп ҡабул итә…
Һыңар ҡулындағы, күптән гипсы сиселһә лә, һаманға тиклем баҫылмаған төптән килгән ыңҡылдап һыҙлау егеттең тәҡәтен ҡоротһа ла, ул ғазапланыуын йөҙөнә сығармаҫҡа, шат-көләс булып йөрөргә тырышты.
Өсөнсө көн, халыҡтан арынған йортта әсәһе менән икәү генә сәй эсәләр ине. Сәит һаҡ ҡына итеп аҙна аҙағында юлға сығаһын әйтте. Әле ҡыуаныс шауҡымынан ҡотолоп та етмәгән әсәһе аҙарынып китте:
— Ике айға ҡайтам тип яҙғайның да һуң, балам?
— Шулай ҙа ул… китергә кәрәк, әсәй.
— Нимә булды? Ҡарап йөрөйөм – төҫөң бер ҙә оҡшамай, һауығып етәлмайһыңмы әллә?
— Һауығыуын һауығырмын да ул, әсәй, - унан шаярған һымаҡ итеп һүҙен ослап ҡуйҙы, - өйләнергә ине иҫәп.
Әсәһе шым булып бер килке ултырҙы ла, үпкәле тауыш менән:
— Мәрйәгәме? – тип һорап ҡуйҙы.
Инде етмешкә аяҡ баҫҡан әсәһенең үсеккән бала кеүек турһайып уҡ китеүе Сәиткә көлкө булып тойолдо һәм ул урынынан тора һалып килеп ҡәҙерле кешеһен бәләкәс кенә ҡураныс яурындарынан ҡосаҡлап күкрәгенә ҡыҫты:
— Нишләп шунда уҡ мәрйә, әсәй?!
— Нисә йылдар сит ерҙәрҙә йөрөйһөң, ул яҡтарҙа мәрйәнән башҡа кем булһын.
— Юҡ, әсәй, ҡап-ҡара сәсле, ҡап-ҡара ҡашлы… башҡорт ҡыҙы.
— Ысынмы? - әсәһе теремекләнеп китте, - башҡортса һөйләшәләме?
— Уныһын яйлап үҙең өйрәтерһең. Тик… әсәй, киленеңде бер биш-алты айҙан ғына алып ҡайта алырмын инде. Был хаҡта әлегә үҙең генә бел, ваҡыты еткәс барыһына ла билдәле булыр.
— Уныһы ни ғиллә тағы? - Әсәһе тағы ла үпкәләмәксе булып киткәйне лә, Сәит бик ышаныслы итеп:
— Әсәй, көтөп тор, ул ҡыҙ һиңә һис шикһеҙ оҡшаясаҡ, бына күр ҙә тор, «Килен дә килен» тип һин йүгермәләп йөрөһөң әле, - тигәс, шөрөштөрөп йыйған төҫһөҙ ирендәрен йәйеп йылмайып ебәрҙе:
— Йә.
Тик егет юлға йыйынып өлгөрмәне. Беләгенең һыҙлауы нығынғандан-нығына барып, берсә манма тиргә төшөрөп, берсә дерелдәтеп өшөтөп аҙапланы ла, ахыр тамам, һаман сетерәйеп түҙергә тырышып маташҡан егеттең ҡапыл һушын алды. «Ауыртыуҙан шок булған» тип тынысландырҙы ла ул «Тиҙ ярҙам» табибы, әммә башта район үҙәгенә, унан яҡындағы ҡалаға күсереп тикшергәс, шундай уҡ аҡ халатлылар аяуһыҙ ҡарар сығарҙы: серей башлаған ҡулды терһәктән ҡырҡтылар.
Иҫе инәле-сығалы булып дауахана тапчанында тулағанда, ҡанаты ҡырҡылған бөркөт ише яралы хәрби үҙ-үҙен белештермәҫтән берсә торорға ынтылып һөрәнләне, берсә тик кенә ятып шым ғына нимәләрҙер шыбырланы, йә йырланы, йә көлдө. Унан иҫенә килгәс тә әле тотош хәлһеҙлек, тән һәм йән ғазабы арманһыҙ итеп оҙайлы айҙарға түшәккә бәйләне.
Ул тышты стенаның ярты өлөшөн биләп торған оло тәҙрәләр аша күҙәтә. Күҙәтә тип, күргәндәрен аңлағандай, төшөнгәндәй хәлдә түгел, бары ҡараштары ғына алдындағы бушлыҡҡа төбәлгән. Ә аңы… аңы йоҡлағанмы, ойоғанмы хәлдә. Йошмаҡ ҡәнәфигә сумып, затлы халатҡа уралған тәне, сепрәк ҡурсаҡтыҡы ише, быуынһыҙ булып һәленеп төшкән хәлдә, ҡышҡы ҡыҫҡа көндөң йүгерә һалып үтеп, бүлмәне ҡара һөрөм баҫа барыуын да аңғармайса ултыра ул. Ултыра… йәки һәйкәл шикелле сәғәттәр буйына, урамда бик мөһим нәмә күреп ҡалғандай, әлеге быяла аръяғына текәлеп баҫып тора, унан барып яландай киң, йомшаҡ түшәккә ҡырҡылғандай һаҡһыҙ ауа ла, бөгәрләнеп ҡатып ята. Иламай ул хәҙер, хатта уйламай ҙа, ә бары ай нуры шауҡымында хәрәкәт иткән әҙәм хәлендә йөрөй, тереклек итә.
Ҡуйы тынлыҡты һаҡ ҡына боҙоп эргәлә ятҡан кеҫә телефоны яғымлы сылтырауыҡ көй сығарҙы. Нәфис ҡулдар үҙҙәренән-үҙҙәре телефонға үрелде:
— Эйе.
— Сәләм, һөйөклөм! Кәйефтәр нисек? – ҡыҙ бармаҡтары менән сикәһенә ҡыҫҡан был ҡупшы телефонға шылтыратыусы берҙән-бер номер нисә тапҡыр бәйләнешкә инһә лә ошо уҡ һорауҙы бирә һәм шул уҡ яуапты ишетә:
— Барыһы ла яҡшы.
— Туғыҙҙан һуң инеп алырмын, бик шәп урынға ҡунаҡҡа саҡырҙылар. Теге һуңғы алған ҡара күлдәгеңде кейерһең, прическа эшләргә кеше ебәрәм. Ялтырап, күҙ сағылдырып торорҙай булырға тейешһең! Конкуренттар була. Әҙерлән! Шылтыратырмын. Пип-пип-пип…
Шылтыратыусы уның яуабын, ризалығын йәки ризаһыҙлыҡ белдереүен көтмәй. Сөнки ул кәрәк тә түгел. Уға бары үҙенең теләген әйтеү йә бойороҡ биреү ҙә етә. Әйткәндәр һис шикһеҙ үтәләсәк.
Телефондың кескәй экранында сәғәт һандары баҙланы. Әле алты тула, парикмахер килеүгә ванна ҡабул итеп, маска эшләп өлгөрөргә кәрәк. Арина үҙен көсләп торғоҙоп ванна бүлмәһенә тәнтерәкләне. Түшәмдән иҙәнгәсә диңгеҙ һыуындай зәңгәрһыу ҡиммәтле кафелдән ҡойолған бүлмәнең утын ҡабыҙып, кескәй күл дәүмәлендәй джакузиға һыу тултырырға ҡуйҙы ла, ванна ситенә терәлеп, ҡаршылағы көҙгөнән үҙенә төбәлгән таныш йөҙгә баҡты. Таныш йөҙ, таныш һын, әммә ҡыҫығыраҡ муйыл күҙҙәрҙең ҡарашы ят, үтә тыныс, юҡ, тыныс ҡына түгел, буш һәм мәғәнәһеҙ.
Египет статуэткалары кеүек шоколад төҫөнә ингәнсе яһалма ҡояшта янған һомғол кәүҙә сөм джакузи эсенә шыуып төшөп йылы даръя иркәләүенә бирелде. Төрлө яҡлап һөжүм иткән һыу массажы көн оҙоно ашамайса хәрәкәтһеҙ ултырып өшөп-ҡатҡан тәнгә йән өрөп, аяҡ-ҡулдарға ҡан йүгертеп ебәрҙе. Һүнеп барғандай булған мейегә яйлап киренән эшләү һәләте ҡайтып, күҙ алмаларына бер аҙ нур ингәндәй булды. Терелә барыу менән бергә ғазаплы уйлау һәләте лә ҡайтты һәм ҡыҙҙы аяныслы ысынбарлыҡҡа әйҙәне.
Сәит киткәс Арина нисек тә бөгөнгө көндө үткәрергә тип түгел, ә тиҙерәк киләһе көндәрҙе еткерергә тип йәшәй башланы. «Иң күбе ике аҙна» тине бит уға Сәит, ике аҙнаны нисек тә түҙгәндә, һөйгәне уны был тамуҡтан йолҡоп алып китәсәк. Улар инде ҡасыу планын да төҙөгән. Сәит махсус кешеләргә ҡыҙ исеменә яңы документтар әҙерләргә лә тапшырған, килгәс үҙе күҙгә башҡа күренеп йөрөмәйәсәк, ә ҡыҙҙы алырға алдан һөйләшелгән иптәшен ебәрәсәк һәм шул төндө үк егеттең хеҙмәт иткән еренә - Кавказ яҡтарына елдерәсәктәр. Ә ундағы хәрбиҙәрҙең ғаиләләре йәшәгән ҡасабала Сәиттең ҡатынына ла берәй мөйөш табылыр.
Ике аҙнанан донъя бөтөнләй яңы төҫ алыр, икенсе ҡояш сығыр, икенсе ай ҡалҡыр кеүек ине, әммә ул нишләптер үҙгәрмәне, барыһы ла шул уҡ, юҡ, үҙгәрҙе ул, тик тағы ла ҡарараҡ төҫкә. … Көтөлгән көндө Сәиттән ебәреләһе кеше килмәне… Икенсе көндө лә, унан һуңға ла… бер аҙнанан да. Тимәк, Сәит үҙе килмәне… Әммә Арина бындай фаразды ҡабул итергә теләмәне, ул хатта үҙенә икенсе төрлө итеп уйларға ла рөхсәт итмәне. Әгәр ҙә бында телефон тотоу ҡәтғи тыйылмаһа, ҡыҙ егеткә йәки уның берәй танышына шылтыратып ни булғанын һорай ҙа алыр ине. Юҡ шул, ундай аҙым ҡурҡыныс, телефондары табылған ҡыҙҙарҙың ҡаты яза алғандарын күргәне лә ишеткәне лә етәрлек. Тимәк, ул бары көтә генә ала һәм ул көттө… көттө... көттө… ике аҙна аръяғына тағы ике аҙна, тағы ике аҙна үтте… Сараһыҙлыҡтан әрнегән ҡыҙ үҙен һиҙелмәйсә генә һыуы һарҡып ултырған сатнаған көршәк итеп хис итте. Унан яйлап ҡына йәшәү көсө ағып сыға, тотош барлығында нимәнеңдер юғала барыуын, шиңеүен, һулыуын тоя.
Бына ошондай кисерештәр эсендә булды ул һуңғы көндәрҙә.
Һуңғы көндәрҙә тигәндәй, һуңғы көндәрҙә нишләп уны эшкә лә сығармайҙар әле? Олег «Һин өйҙә булаһың» тип кенә өҙә әйтте лә, аңлатып торманы. Был хаҡта иҫләгәс, параллель йәшәйештә йөрөгәндәй булған ҡыҙ ергә баҫҡандай булды. «Тиктәҫкә булмаҫ бындай «ял», аръяғында нимәлер барҙыр, әллә ҡасырға йөрөгәнен һиҙеп ҡалдылармы? Эй, Хоҙайым, ярҙам ит, азат ит мине был донъянан!»
Аринаның һиҙенеүҙәре, ҡурҡыуҙары бушҡа булмай сыҡты. Бер көн иртәнсәк Олег килеп уны «чиновник»тың һатып алыуын, ялына ла алдан түләп ҡуйыуын һәм хәҙер инде үҙ ояһына күсереп алырға теләүен әйтте. «Бына һиңә лә уңыш йылмайҙы, ҡотлайым!»- тине ул әллә инде ихлас ҡыуанып. Арина урынына ултыра төштө, унан бер аҙ иҫенә килгәс, онотолоп тегенең ҡулына йәбеште, аяҡтарына ҡоланы. Нисә йылдар ошонда көн итеүендә бер ниндәй ҙә хис-тойғоһон өҫкә сығармаған, ниндәй генә хәлдәргә лә өнһөҙ булып түҙгән ҡыҙ тәүге тапҡыр ялына, ялбара, инәлә ине:
— Олежка, ҡәҙерлем, үтенеп һорайым, һатмаһындар мине уға, һатмаһындар… Хәҙер түгел, тик хәҙер түгел… Мин ризамын, ошо йәшәүгә мин бик-бик ризамын… Олежка, үтенәм!
Бындайҙы көтмәгән, бигерәк тә мәңге ҡарһылыу булып йөрөгән ҡараҡайҙың ярһыу сайпылышына әҙер булмаған сутенер ҡурҡып китте хатта:
— Һин нимә, Гюльчатай!? Үҙ аҡылыңдаһыңмы?! Бындай бәхет беҙҙең апайҙарҙың хыялы ғына! Миндә ҡыҙҙарҙың бөтәһе лә һыу һөлөгө кеүек, үҙең беләһең, насарҙарын тотмайым, ә ул шулар араһынан һине һайлаған. Сер итеп әйткәндә, ул һиңә ғашиҡ буғай. Ә ул, белгең килһә, илебеҙ Думаһының депутаты икән ха-ха-ха!
Арина быларҙы ишетергә лә теләмәне һәм һаман үҙенекен тыҡып Олегтың һыңар ҡулын тартҡыланы:
— Олежка, бәғрем, ярҙам ит миңә, мәңге онотмам…
— Бәй, Гюльчатай, алыш-биреш булды бит инде, былай ҙа һине бында фирмаға аҡса күскәнсе тип кенә тоттолар.
— Уйлап тап берәй яйын, үтенәм! Риза түгел, юҡ, яман сир йоҡторған, ауырый, ул тиҙҙән үлә тиген… Олежка…
— Нимә?! – йөҙөндәге ихласлығы бер һыпырыуҙа таҫтамал менән һөртөлөп алынғандай булған сутенер тубыҡланып торған ҡыҙҙы ҡулынан һелкеп ебәрҙе, - Бирермен мин һиңә сирҙе! Нимә өсөн һеҙгә ат хаҡына доктор тотам?! Минең башты ашамаҡсы булдыңмы?! Ут менән шаярма, ҡыҙыҡай!
— Юҡ, мин бармайым, бармайым унда… Үлтер, әммә бармайым! Мин бер кешене яратам, ул да мине ярата, беҙ барыбер ҡасып китәбеҙ! Ишетәһеңме, китер алдынан мин унан һине үлтереп китеүен һораясаҡмын!
Хәҙер инде ҡаршыһына тороп баҫып, йоҙороҡтарын төйнәп йән асыуына ҡысҡырған ҡыҙҙың һүҙҙәренән Олегтың ауыҙы асылып китте:
— Тәк-тәк-тәк. Әх, бына эш нимәлә икән. Әле нимәһен был фәхишә тыпырсына тием. – Олег мыҫҡыллы йылмайып ярһыуынан саҡ тын алып торған ҡыҙҙы урап сыҡты, - Һөйгән йәрең алып китә, тимәк…
— Алып китә! Һинән һорамаясаҡ та! Һинең кеүек ялағайҙарҙы тибеп осороп китә ул - белдеңме!
— Мин ул принцты беләм булһа кәрәк, теге пират шулай бит? Ниндәй диңгеҙҙән, ниндәй караптан инде үҙе? Ә ҡайҙа һуң ул?
— Килә! Тиҙҙән килә ул!
— Көтөп тор! Төкөрҙө ул һинең кеүек фәхишәгә, ҡышлағында бисәһе менән ике балаһы көтәлер әле. Һе, ауыҙын һәлберәткән, килә лә алып китә, ти, белгең килһә теге көн алып килгән балдағын да миңә бүләк итеп китте ул.
— Нимә-ә?!
— Һиңә аҡсаһы етмәгәс, бүләккә алған балдағын да өҫтәп түләне абзыңа. Так что, мин һеҙҙең туйҙа кейәү егете булдым тиергә лә була…
— Ах һин, сволочь! – Асыуы сигенән ташып сыҡҡан ҡыҙ йүгереп килеп тәпәш кәүҙәле Олегтың сәсенә йәбеште. Ләкин сибек булһа ла ир кеше ир кеше инде, йәһәт кенә ҡыҙҙың ҡулдарын эләктереп алып ҡайырҙы ла иҙәнгә йыҡты:
— Бәхетең - тәнеңде күгәртергә ярамай, һин хәҙер беҙҙең тауар түгел, былай булғанда түшәмдән ҡаныңды ялата инем! Ә хәҙер кейен дә үҙеңде тәртипкә килтер! Бер генә яңылыш аҙым, яңылыш ым – һин үлек!
Олег сығып киткәс тә шул урынында бик оҙаҡ үкһеп ятты ҡыҙ, тора бара йәштәре ағып бөтөп, илауы шыңшыуға әүерелде. Кискә махсус кешеләр үҙен эткеләп-төрткөләп кейендереп-яһандырып, йылтыр ҡағыҙға уралған кәнфит сүрәтенә индереп, артынан килгән машинаға тейәп тә ебәрҙе.
Бына инде ике айҙан ашыу Арина Андрей Петровичтың уның өсөн һатып алған фатирында йәшәй. Алтын ситлектәге аҫыл ҡош кеүек. Алтмыштың аръяғына сыҡҡан, инде үҙе Ариналай ейәндәргә олатай булған «Андрюша» әхирәтен затлы бүләктәр менән күмеп ташланы, ожмах емештәре ашатып, күгәрсен һөтө эсереп кенә тота, әммә бер үҙенә өйҙән сығырға ла, элекке таныштары менән аралашырға ла, хатта Оксанаға килеп сығырға ла рөхсәт итмәй. Ҡыҙҙың үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр ҡулына тотҡан ҡупшы телефоны исемлегендә лә бер генә исем: Андрюша.
Андрей Петрович Арина янына көн һайын инеп тә йөрөй алмай, эше ҡатмарлы, тынғыһыҙ, етмәһә ҡатыны, балалары, ейәндәренә лә ваҡыт бүлергә кәрәк «өлгөлө» иргә. Ҡыҙҙы ул күберәген дуҫ-иштәре, ағай-энеләре менән онотолоп типтереүҙәренә, күңел асыуҙарына, ял итеүҙәренә алып бара. Бындай байрамдар, ғәҙәттә, инеүселәре сикләнгән ябыҡ төнгө клубтарҙа, сауналарҙа, тәбиғәттә була. Ҡартая барған, әммә ҡартайыуҙарын нисек тә танымаҫҡа тырышҡан гөп ҡорһаҡлы, пеләш башлы ирҙәр һәр береһе кеме кемде уҙырға тырышҡандай йәштән-йәш, сибәрҙән-сибәр ҡатын-ҡыҙҙарҙы юлдаш итә. Йәнәһе лә һылыуҡайҙар уларҙың олпатлығын биҙәй, хәл-торошон сағылдыра. Ә ысынында иһә, тәндәре лә, күңелдәре лә ҡабан сусҡаһындай муйынһыҙ булып һимергән һәм үҙҙәрен донъяның хакимдары итеп күрһәтергә тырышҡан был әҙәмдәрҙең күбеһе, хакимиәттәге үҙ урындары, дәрәжәләре, дандары, байлыҡтары өсөн ҡан ҡалтырап йәшәп, бер-береһенән сикһеҙ көнләшеүҙән, үсләшеүҙән, аҫтыртын дошманлашыуҙан эстән янып, йәшерен ҡара эштәре, урлауҙары, талауҙары, алдауҙары выждандарын туҡтауһыҙ ғазаплап, шулай уҡ эске һәм бәйһеҙ мул тормоштан, нервы нигеҙендәге йөҙ төрлө ауырыуҙарға дусар булып, ир исемен йөрөтөүсе тиҙәк тоҡтары ғына булып ҡалғандар ине инде.


Андрей Петрович ишек йоҙаҡтарын сылтыратып асып килеп ингәндә, баштан-аяҡ сынъяһау булып кейенеп-яһанған Арина иҙән уртаһында баҫып тора ине инде. Һәр ваҡыттағыса. Һәр ваҡыттағыса олпат ир тупһанан ашатлағас та, матур уйынсыҡ күргән бәләкәй балалай һоҡланыулы әсир ҡараштарын ҡыҙҙан айыра алмайса, ҡулындағы ҡумта-ҡумта бүләктәрен, сумкаһын һаҡһыҙ ғына ситкә ырғытып, ҡоластарын йәйеп ебәрә:
— Ҡәҙерлем! Ҡарап туйғыһыҙ! Һин – алиһә! Клеопатра! – унан һаран булһа ла йылмайыу һығып сығарырға тырышып йөҙөн сирған «алиһә»нең ҡулдарын, яланғас беләктәрен, яурынбаштарын үбә башлай. Тынынан һәр ваҡыт коньяк һәм диңгеҙ аҙыҡтары еҫе аңҡып торғандай булған ирҙең шапылдаҡ ауыҙы төртөлгән һәр ерендә дымлы шайыҡ эҙе ҡала барғанын тойоп торһа ла, Арина ытырғаныуын һиҙҙермәй. Шулай ҙа иҫкәртеүҙе кәрәк таба:
— Андрюша, прическамды боҙаһың. Ваҡыт та ҡыҫыҡ, ун тулды бит инде.
— Эйе-эйе! Ҡәҙерлем, аҫта машина көтә, - онотолоп китергә өлгөргән мәжнүн дә тиҙ генә иҫенә килә һалып, әхирәтенең яурынына йылҡылдыҡ аҡ мантоһын яба. – Ҡумталар эсендәгеһен ҡайтҡас ҡарап ҡыуанырһың, әйҙә.
Сығыуға ыңғайлаған саҡта, ғәҙәттәгесә, коридорҙа торған ҙур көҙгө алдында бер мәлгә генә туҡталып үтә ҡыҙ. Был юлы ла шулай итте һәм … артында үҙенән күпкә бейек булып кемдеңдер торғанын шәйләне. Көтөлмәгәнлектән албырғап «ялт» итеп тотош кәүҙәһе менән артына боролдо – берәү ҙә юҡ. Тағы көҙгөгә, тағы артына әйләнә. Ә бит кемделер ысын күрҙе! Ниндәйҙер ҙур ҡара … шәүлә ине бит. Күрҙе генә түгел, арҡаһы менән унан бөркөлгән һалҡынлыҡты һәм тағы ла ниндәйҙер шомдо тойҙо… Аҡылдан яҙыуы ошомо икән? Алйыһа әйҙә алйыһын да, исмаһам үҙ торошон аңларҙай булмаҫ! Ул арала сығып өлгөргән Андрей Петрович ҡабаландырҙы:
— Ҡәҙерлем, ҡабалан! Һиңә көҙгө нимәгә, сибәрлегеңде үҙем һайрармын!
Көҙгөләге ҡара һынды шәйләгәндән туҡылдап ярһып киткән йөрәге ыңғайына Арина ла ҡапыл ҡабаланып урынынан ҡупты һәм иргә бәрелә яҙып ҡабаланып фатирҙан сыҡты ла, тегеһенең йоҙаҡтарҙы бикләп, таянырға терһәген һуҙыуын да көтмәҫтән, аҫҡа йомолдо. Бар көсөнә тыпырсынған йөрәге алыҫтан ишетелгән набат кеүек булып ҡолаҡ төбөндә типте: гөрһ-гөрһ, гөрһ-гөрһ… Бейек тағалы итек үксәләренең баҫҡыстарға ҡағылыу-ҡағылмауын да аңламаны, һауаһыҙ бушлыҡҡа эләгеп оса-һарҡый барғандай булды. Күҙ алдына килгән күренештәр ҙә яйлатылған кинокадрҙағы кеүек үтә торҙо: бына өҫкә ҡарай махсус кейемдәге слесарь нәҙек резина торбалар һөйрәп килә, ул һынсыл ҡарашы менән баштан аяҡ һөҙөп ҡарай, унан саҡ ҡына аҫтараҡ яурындарына нимәләрҙер аҫҡан тағы шундай уҡ берәү күтәрелә. Алыҫтан ишетелгәндәй булып Андрей Петровичтың тауышы салына:
— Ҡәҙерлем, көтһәңсе!
Арина туҡтап артҡа башын бора: тегеһе лә яй ғына хәрәкәт иткәндәй. Был донъяға нимә булған?! Ҡайырылған еренән алға ҡарап та өлгөрмәҫтән баҫҡыстың бәләкәй майҙансығынаса осҡанда уйланымы был уйын Арина, әллә теге «слесарҙарҙың» һикәлтәләргә буйҙан-буйға һуҙылып шыуып төшкән Андрей Петровичтың кәүҙәһен һелкетә-һелкетә ҡат-ҡат атып, үҙен тоҡ шикелле аша атлап үтеп киткәндәрендәме? Аңлап өлгөрмәне, ҡайҙандыр ҡапыл хасил булып, бөтөн подъезды баҫып алған күбәләк көтөүе бар булмышын ялманы. Берсә өйөрмә булып өҫкә күтәрелде, берсә ҡар бөртөктәрендәй генә талғын осоп аҫҡа төштө, берсә битенә килеп ҡунды ла, берсә йылы ел булып талпынып осто улар. Таный Арина уларҙы – Сәите… Сәите менән ҡараған ожмах күбәләктәре.
Таш иҙәндә йән бирәлмай тырпырағанда ла, Арина, муйын уртаһын үтәнән-үтә тишкән утлы яраның ауыртыуын тойманы, һүнә барған ҡараштарын һаман сыбар күбәләк тубынан айыра алмай, ҡанһыҙ ирендәрен дә, инде ойоған телен дә ҡыбырлатмайса ғына: «Осороғоҙ мине, күбәләктәр, осороғоҙ…» - тип шыбырланы ла шыбырланы.
… Иртәгеһе көндө таңдан уҡ илдең бөтә телеканалдары ла билдәле сәйәсмән, Дәүләт Думаһы депутаты Андрей Петровичтың эш сәфәре менән халыҡ араһына сыҡҡанында, шундай-шундай йорттоң, шунса ҡатында билдәһеҙ киллерҙар тарафынан атып кителеүе хаҡында ҡат-ҡат һөйләне, ҡанлы баҫҡыстарҙы, туҙырашып ятҡан буш гильзаларҙы күрһәтте, тикшереүселәрҙең, тәфтишселәрҙең мәғлүмәттәрен ишеттерҙе, әммә бер ерҙә лә уның янындағы ҡыҙ хаҡында һүҙ булманы. Сөнки абруйлы шәхестең инде хәҙер кәрәкмәгән булһа ла данын тапларҙай был кәүҙә, һыуынып та өлгөрмәҫтән, депутаттың махсус хеҙмәткәрҙәре тарафынан юҡ ителгәйне инде.
Көндәр яҙға тартым. Әлегә ҡояш та ҡырыҫ, ел дә ҡырҡыу, әммә ҡайҙандыр яҙ һулышы тойола. Ҡар инде ул ҙур ҡалаларҙа былай ҙа юҡ, ергә төшөр төшмәҫтән ҡырып алып бөтөлә йә миллионлаған халыҡ һәм машиналар аҫтында ҡалып иҙелеп бысраҡ һыуға әйләнә.
… Үҙәк сквер буйлап теҙелешеп баҫҡан сибәркәйҙәр рәтен яй ғына бер үтте Сәит, ике үтте, унан бер аҙ ситтән күҙәтә бирҙе лә һәр береһенә төбәп ҡарап тағы атланы. Исемен иҫләмәһә лә, күҙҙәре зәңгәр күлдәр ише мөлдөрәгән көләкәс йәш ҡыҙҙы таныны һәм эргәһенә килде:
— Һаумыһығыҙ.
Тегеһе ынйы тештәрен йылтыратып татлы йылмайҙы:
— Сәләм. Нимә теләйһегең? Мин тулыһынса һинең ҡарамаҡта…
— Һин мине танымайһыңмы? Кем әле… исемеңде оноттом. Һин Арина, әй, Гюльчатай менән булғайның. Мин – Сәит, Гюльчатайҙы эҙләп килдем, ҡайҙа ул?
Кинәт сибәркәй ҡурҡынған ҡиәфәттә йәлп-йәлп иттереп йәбештерелгән оҙон керпектәрен ҡаҡты ла, йәһәт кенә алан-йолан ҡаранып:
— Мин һине танымайым, бер нәмә лә хәтерләмәйем һәм ундай исемдәрҙе лә тәүгә ишетәм, - тип ҡабаланып шыбырланы.
Егеттең ҡалын ҡаштары ризаһыҙ булып урталай һынды:
— Нисек тәүгә ишетәм? Гюльчатай ҡайҙа?
— Ундай кешене белмәйем… - былай ҙа ҡаҙ мамығы ише ҡалтыранған ҡыҙ, Сәит ынтылып еңенән тотоп алғас, кескәй ялтыр сумкаһы менән һелтәнә-һелтәнә сәрелдәп үк ебәрҙе, - А-а-а! Ярҙам итегеҙ! Ярҙам!
Тауышҡа тып итеп алдарына таныш йөҙ – ерән сутенер пәйҙә булды һәм юҡҡа тауыш сығарған фәхишәһен «Цыц!»- тип кенә тыйып, ҡунаҡсыл төҫ менән егеткә баҡты:
— Ғәфү итегеҙ, саҡ ҡына яңылышлыҡ килеп тыуҙы буғай. Рәхим итегеҙ, тауарҙың йәнең теләгәне: яңы мәктәп тупһаһынан сыҡҡан йәштәре, тәжрибәлеләре, тулыраҡ, ябығыраҡ, һары сәсле, аҡ, ерән…
— Гюльчатай ҡайҙа?!
Тытылдап торған «ерән» ҡапыл тынып, ҡыҫҡа ғына төҫһөҙ йөн төктәре уралтҡан аҡһыл-зәңгәрһыу күҙ шарҙарын аҡайта биреп тора ла, яһалма йылмая:
— Ундай беҙҙә юҡ.
— Була торғайны бит, мин һиңә түләйем, ҡайҙалығын ғына әйт, зинһар.
— Бик ярҙам итер инем дә, дорогой, ишеткән-белгән кешем түгел.
Был аңлашылмаған уйындан тамам түҙеме юйылған Сәит, һыңар ҡулы менән «ерән»дең яғаһынан бөрөп ала:
— Нимә һин миңә кәмит ҡораһың? Әйт йәки ошонда быуып үлтерәм!
Сутенер ҡаршылашмауын белдереп ике ҡулын өҫкә күтәрә:
— Үлтерһәң дә бер хәл дә итә алмайым, дуҫ. Беҙҙә һин теләгән тауар юҡ, алдамайым, һүҙемә ышан!
Ниндәйҙер, үҙҙәренән күпкә көслө булған һәм барлыҡтарын ялмап йотҡан ҡөҙрәтле көстән ҡурҡыуҙан телһеҙ һәм күҙһеҙ булған был мәхлүктәрҙән ысынлап та бер ни ҙә ала алмаҫына тамам ышанған егет, ҡулында сепрәк ҡурсаҡ булып йәлпелдәгән «ерән»де тағы ла бер һелкеп ситкә төртә лә, арыған, хәлһеҙ аҙымдар менән яй ғына атлап халыҡ араһына инеп юғала.
… Яҙ еҫе һауала тойола, буғай. Эйе, һауала шул. Тәрән итеп һулыш алғанда, күкрәкте өтөп ингән һалҡынлыҡта йөрәктең йәшерен ҡылдарын тирбәтеп-тирбәтеп ебәрерҙәй һиҙелер-һиҙелмәҫ кенә ағым бар. Бына шул һиҙҙерә яҙҙы…